quá trình lịch sử mà mối quan hệ giữa nền kinh tế dân tộc các nước khác nhau ngày càng gắn bó, phụ thuộc lẫn nhau, không còn là những nền kinh tế quốc gia khép kín, nhất là sau Chiến tranh thế giới II. Được quyết định bởi sự phát triển trên phạm vi quốc tế của cách mạng khoa học - kĩ thuật, xã hội hoá sản xuất và phân công xã hội. QTHĐSKT tư bản chủ nghĩa gắn liền với di chuyển tư bản trên phạm vi thế giới, với sự mở rộng hoạt động của các tổ chức độc quyền quốc tế, dẫn tới sự tăng cường tính chất xã hội của sản xuất. Sự giao lưu kinh tế và luồng giao dịch tài chính tăng lên mạnh, diễn ra rất nhanh chóng bằng việc mua bán cổ phiếu và chứng khoán giữa các trung tâm tài chính quan trọng như Niu Yooc (New York), Tôkyô (Tokyo), Luân Đôn (London), Sicagâu (Chicago), vv. Kinh tế thế giới sau Chiến tranh thế giới II đã có những biến đổi lớn. Sau giai đoạn khôi phục (1946 - 52) là giai đoạn tăng trưởng nhanh (1953 - 72), tiếp theo là giai đoạn khủng hoảng kéo dài (1973 - 82); sau đó là giai đoạn tăng trưởng chậm và không ổn định. Trong tình hình đó đã diễn ra những thay đổi quan trọng của chủ nghĩa tư bản hiện đại về lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất, về quy mô của các tổ chức tư bản độc quyền nhà nước đa quốc gia và siêu quốc gia, và về vai trò của nhà nước với tư cách là một trung tâm điều tiết vĩ mô, người tổ chức đời sống kinh tế - xã hội, không chỉ trong phạm vi từng quốc gia, mà còn trên phạm vi quốc tế và khu vực. Tình hình đó làm cho đời sống kinh tế được quốc tế hoá, sản xuất và thương mại, đặc biệt là tài chính, tiền tệ được toàn cầu hoá. Trong tình hình quốc tế mới, QTHĐSKT đang là xu hướng tất yếu của thời đại, mở rộng đến tất cả các nước, không phân biệt chế độ chính trị, bao gồm các nước tư bản chủ nghĩa, các nước xã hội chủ nghĩa, các nước đang phát triển, mở rộng sự giao lưu và hợp tác kinh tế, thúc đẩy sự phát triển khoa học - kĩ thuật và nền sản xuất trên phạm vi toàn thế giới. Nhưng nó không loại trừ những mâu thuẫn cơ bản giữa các nước xã hội chủ nghĩa và tư bản chủ nghĩa, mâu thuẫn giữa các nước tư bản chủ nghĩa phát triển và các nước đang phát triển, giữa các nước tư bản chủ nghĩa với nhau. Nó bao hàm các quan hệ kinh tế vừa có hợp tác, vừa có mâu thuẫn và đấu tranh vì quyền lợi quốc gia.
